دانشیار پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی با اشاره به راهکارهای توسعه و عمقبخشی به ابعاد مختلف جشنواره بینالمللی فارابی اظهار کرد: دو گزینه پیشِ روی ماست: یا جشنواره را به مراسمی برای اعطای جوایز تقلیل دهیم، یا آن را به مرجعی معتبر و قابل استناد تبدیل کنیم.
کامیار صداقت ثمر حسینی در گفت وگو با ستاد خبری شانزدهمین جشنواره بینالمللی فارابی، با اشاره به تاثیر برگزاری این جشنواره در رشد و اعتلای علوم انسانی اظهار کرد: جشنواره فارابی، بهعنوان یکی از رویدادهای مهم علمی در حوزه علومانسانی کشورمان، اگر صرفا بهمنزله محلی برای «توزیع جوایز» تلقی شود، عملا از حوزه اثرگذاری فرهنگی فاصله میگیرد؛ اما اگر به عنوان یک نقطه ارجاع علمی تعریف شود، میتواند نقشی بسیار مؤثر نهتنها در فضای علمی کشور، بلکه در عرصه بینالمللی ایفا کند. به بیان دیگر، دو گزینه پیشِ روی ماست: یا جشنواره را به مراسمی برای اعطای جوایز تقلیل دهیم، یا آن را به مرجعی معتبر و قابل استناد تبدیل کنیم.
دانشیار پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی ادامه داد: اثرگذاری واقعی جشنواره فارابی زمانی است که جشنواره در گذر زمان مبدل به سرمایهای نمادین در تاریخ علوم انسانی کشور شود و این زمانی است که پژوهشگران بتوانند در آثار علمی خود به آنها استناد کنند، یا آثار منتخب جشنواره، مستقیما در حل مسائل خرد و کلان جامعه کاربرد داشته باشد. برای نمونه، ارائه راهحلهای عملی در چابکسازی امور اداری، کاهش مصرف دخانیات، ارتقای کیفیت آموزش در مدارس ابتدایی، یا ترسیم تصویری تازه و بدیع از یک دوره تاریخی که به تحکیم هویت ملی ایرانیان کمک کند، همگی مصداقهایی از چنین ارزشمندیاند. طبیعی است که در چنین شرایطی، برگزاری جشنواره برای ارج نهادن به این دستاوردها نه تنها شایسته، بلکه ضروری است.
وی افزود: در کنار نتایج عملی آثار منتخب جشنواره، استناد مقالات و کتابهای دانشگاهی به آنها موجب میشود تا جشنواره از سطح یک رویداد تشریفاتی فراتر رود و وارد چرخه واقعی تولید و گردش دانش شود؛ از این منظر، جهتگیری جشنواره باید معطوف به شناسایی و معرفی پژوهشهایی باشد که با طرح پرسشهای بنیادین درباره «چیستی»، «چرایی» و «چگونگی» اندیشهها و پدیدهها، ناظر به فهم مسائل واقعی جامعه و یافتن راهحلهایی برای آنها هستند. علم، در معنای دانشگاهی و دقیق آن، زمانی معتبر و کارآمد است که بتواند به نیازهای واقعی جامعه پژوهشگر که برای ما ایرانِ عزیزمان است، پاسخ دهد و از پرداختن به مسائل کاذب یا کماثر پرهیز کند. تنها در این صورت است که علوم انسانی میتواند نقشی پایدار و معنادار در جامعه ایفا کند و اهمیت اینگونه جشنوارهها در این بستر معنا میشود.
صداقت ثمر حسینی در مورد ورود نخبگان شناخته شده در این جشنواره به بدنه علمی جامعه دانشگاهی اظهار کرد: البته عموم نخبگان جشنواره فارابی برخاسته از بدنه علمی جامعه دانشگاهی کشور هستند؛ اما در این خصوص چند نکته کلیدی به نظر میرسد؛ اول آنکه وقتی میگوییم جشنواره فارابی باید «نقطه ارجاع» شود، منظور این است که اعتبار علمی آن تنها از طریق کمیابی معنادار که حاصل داوری سختگیرانه است، به دست میآید. به بیان دیگر، برگزیده شدن در جشنواره نباید صرفا نمایشی یا تشریفاتی باشد، بلکه نشانه یک استاندارد علمی واقعی و معتبر باشد؛ دوم، منطق داوریها باید روشن، مستند و مکتوب باشد. اینکه چرا یک اثر برگزیده شده و چه معیارهایی در انتخاب آن نقش داشتهاند، باید در دسترس پژوهشگران قرار گیرد. داوری بدون حافظه مکتوب، هرچقدر هم دقیق باشد، دوام و اعتبار طولانیمدت خود را از دست میدهد و نمیتواند به عنوان مرجع علمی مورد استناد قرار گیرد.
وی تصریح کرد: اما سومین نکته اینکه نام حکیم فارابی حامل معنایی تاریخی و معرفتی است که با زبان فکری جهانی سخن میگوید و نباید تنها در سطح نامگذاری باقی بماند. جشنواره باید نشان دهد که فارابی جای نمایش نیست، بلکه جای تشخیص و ارزیابی عمیق است. وقتی این پیام به وضوح منتقل شود، خود نخبگان، از طریق آثار و مشارکتشان، بزرگترین رسانه ترویج اعتبار علمی جشنواره خواهند شد و به شکل طبیعی به گسترش فرهنگ استناد علمی و کیفیت پژوهش در جامعه دانشگاهی کمک خواهند کرد.
دانشیار پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی ادامه داد: برای پویایی این جشنواره در اولین گام باید نقدهای دلسوزانه نسبت به اینگونه مراسم علمی شنیده و مورد توجه قرار گیرد. نمونه روشن این نگاه، نامه مرحوم استاد محمدرضا حکیمی به جشنواره فارابی در سال ۱۳۸۸ شمسی است، که حاوی نکتهای بسیار مهم است. او این پرسش را مطرح کرد که «آیا این علوم برای ثبت در کتابها و در دنیای ذهنیت است یا برای خدمت به انسان و حفظ حقوق انسان و پاسداری از کرامت انسان است؛ در واقعیت خارجی و عینیت؟ باید بکوشیم تا جامعه ما چنان نباشد که دربارهاش بتوان گفت؛ از دو مفهوم انسان و انسانیت، اولی در کوچهها سرگردان است و دومی در کتابها»؛ لذا به نظرم داوریهای سختگیرانه و روشمند بر پویایی جشنواره فارابی میافزاید.
نشانی مطلب در وبگاه شانزدهمین جشنواره بینالمللی فارابی: http://farabiaward.ir/find-1.95.578.fa.html برگشت به اصل مطلب